HASTANELER VE SAĞLIK KURULUŞLARINDA PEST KONTROL   Sürekli kontrole gereksinim duymaları ve hassas özellikleri nedeni ile hastane ve sağlık birimleri pest kontrol açısından özel bir önem taşırlar. Sektörün taşıdığı bu özellikler seçilen biyositten uygulama şekline, zamanlamadan her ayrı bölümün gerektirdiği koruma önlemlerine kadar sürece damgasını vurur. Arık günümüzde, sadece “kalorifer böceği” görmek istemeyen; ne yapılırsa yapılsın ama “sorun çözülmüş olsun” diyen hastane yöneticisi de kalmamıştır hasta yakını da. Ancak, ülkemizde milyonlarca hasta ve yakınının kullandığı hastanelerde ne yazık ki konunun önemine uygun pest kontrol stratejileri hayata geçirilmemektedir.      Kontrol alanlarının genişliği haklı olarak ekonomik çözümler arayışını gerektirmektedir. İhale ve tekliflerle en “ekonomik” bulunan çözüm maalesef uygulama alanına sokulmaktadır. Nasıl hizmet alınacağını bilen bazı kuruluşlar dışında başta resmi ve özel hastanelerimizin çoğunluğu bu başlık altında yer almaktadır. Bu saptama yapılmadan hastanelerde pest kontrol inşasına geçilemez. Çünkü, bu saptama belki de diğer alanlardan çok daha fazla olarak yönetici ve idarecilerin eğitimlerini, beklentilerinin tespitini; dolayısıyla eğitimi gündeme getirmektedir.      Protek bu “eğitim”in karşılıklı olduğunun bilincindedir. Bir yandan hastane yöneticileri pestisit ve kullanımının sonuçlarından haberli kılınmalı, hedef zararlıları tanımalı; diğer yandan pest kontrol profesyonelleri hastane koşulları ve hasta riskleri konusunda bilgi sahibi olmalıdır. Bu basamak atlanarak atılacak her adımın yanlışlıklar içereceğini söylemek yanlış olmayacaktır.      Hastaneler ve tüm sağlık kuruluşlarında pestisit kullanımını en aza indirmenin yolu: diğer alanlardaki IPM uygulamaları gibi bir zararlı izleme sistemi kurularak uygulamaların nerelere, ne zaman ve hangi yöntemlerle yapılacağının belirlenmesidir. Görülen lüzum! (böcek) üzerine servisin hatta tüm hastanenin ilaçlanması gibi yaklaşımlar artık terk edilmelidir. Daha da ötesi, pest kontrol firmaları bu tür taleplere “Dur!” diyebilecek bilinç ve kararlılıkta olmalıdır.       Hastaların çok kısa süreli kaldığı oda ve bölümler, çok uzun süreli, hasta barındıran hasta servisleri, hemşire ve doktor odaları, ameliyathaneler, laboratuarlar, kafeterya ve mutfaklar için ayrı ayrı taktikler geliştirilmeli; yapılacak gözlemlerle hasta, hasta yakını, hastane çalışanları: genel olarak hastane sağlığı korunmalıdır.      Protek, hastane uygulamalarında, kontrole başlamadan önce aşağıdaki soruların yanıtlarını alır. Servis belirlenecek alanlar tam olarak neresidir? Zararlı nerede görülmüştür, türü nedir? Verilecek servisle ilgili kontakt kişi kimdir? Verilecek servisten beklentiler nedir? Zararlıya karşı tolerans eşiği nedir? Hastane çevresindeki peysaj alanı zararlı popülasyonunu ne ölçüde etkilemektedir? Hastane yönetimi, servis sorumluları, hemşireler, kat hizmetlileri ve temizlik görevlileri ile bilgi alışverişi sağlanmış mıdır? Servise tüm bu çalışanların katkıları sağlanabilmiş midir?      Yukarıdaki soruların yanıtları hastanelerde başarılı bir pest kontrol programını hayata geçirebilmek için bilinmelidir.      Protek hastanelerde hizmet verirken bakış açısı ve taktikleri şu şekildedir: Hastaneler pestisitin sadece zorunlu hallerde kullanılacağı yerlerdir. Kullanılacak pestisit miktarı en az miktarda tutulur. Kullanılacak pestisit en az toksik olanından seçilir. Pestisit uygulamalarında en geniş ölçüde hastane çalışanları ile iletişim sağlanır. Uygulama öncesi ve sonrasında dikkati çekebilecek unsurlar sıkı bir şekilde gözlemlenir. Uygulanan pestisitlerle ilgili en detaylı bilgiler yöneticilere sunulur. Hastane uygulamalarında üzerinde anlaşılan yaklaşımlara bağlı olarak talimatlar oluşturulur ve yazılı hale getirilir; üçüncü kişilerin bilmesi sağlanır. Her hasta sahibinin gerektiğinde bilgi sahibi olması için yasal ve teknik bilgileri içeren dosyalar hazır bulundurulur.      Bir sağlık kuruluşunda karşılaşılabilecek zararlılar nedir? Karıncalar Hamamböcekleri. Özellikle Alman hamamböceği Karasinek Sivrisinek Sirke sinekleri Arılar Gümüş böcekleri Tespih böcekleri Örümcekler Güve kelebekleri Fare ve sıçanlar Kuşlar ( Serçe, kırlangıç, güvercin, kumru, karga,yarasa ) Tahta kurusu Mite ve akarlar      Protek hastane ve sağlık kuruluşlarında çalışırken aşağıdaki adımları atar: Tüm alanların ayrıntılı bir incelemesi gerçekleştirilir. Var olan zararlıların tür tespitleri yapılır. Hastane çalışanlarına eğitim verilir. ( Bu eğitim sinek tutucu ışıklı cihazların çalışma mekanizmasından, kullanılan trapların özelliklerine; kemirgenlerin giriş-çıkış yapabilecekleri noktaları anlatmaktan, çöp toplama özelliklerinin nasıl olması gerektiğine; pencerelerdeki sinek tellerinin öneminden, çatlak ve deliklerin kapatılmasının önemine v.b. v.b. kadar ayrıntıları içerir.) Hastane pest kontrol sorumlusunda ayrıntılı bir merkezi pest kontrol dosyası ve her katta durum tespitlerini ve yapılanları ayrıca açıklayan pest kontrol dosyaları hazırlanır. Yapılacak uygulamalar için çalışanlarla düzenli toplantılar yapılır, bilgi alışverişi sağlanır. Zararlı popülasyonunu tespit ve türlerinin tayini için hedef zararlılara göre değişen monitörler kullanılarak bir takip sistemi oluşturulur. İzleme çalışmalarının sonuçları formlara işlenerek ve yetkililere onaylatılarak pest kontrol dosyasına yerleştirilir. Zararlı popülasyonu grafiksel olarak izlenir; bölümler arası karşılaştırmalar yapılarak önceliklerin durumu ortaya çıkartılır. Özel uygulamalar ve mekan hazırlıkları için iletişim kurularak gerekli destek sağlanır. Hastanenin ihtiyaç duyduğu periyotlarda değerlendirme toplantıları düzenlenir. İç alanlarda zararlı barınmasına olanak veren aşağıdaki noktalar her zaman dikkatli bir gözlem gerektirir. Bunlar: Mutfak, yemekhane, kiler Kafeterya Kantin Katlarda yemek dağıtım odaları Hemşire odaları Doktor odaları Nöbetçi odası Elektrik panoları Banyo ve lavabolar Çöp odaları, çöp kutuları Saksı ve dekoratif çiçekler Kazan dairesi Jeneratör odası Bodrum katlar Personel soyunma odaları Zemin giderleri 12- Dış alanlarda, potansiyel zararlı tehlikesinin içe alanlara taşınmasını engellemek açısından, aşağıdaki noktalar her zaman dikkatli bir gözlem gerektirir. Bunlar: - Çöp ve malzeme yığınları - Peysaj alanları - Ağaç ve çalılıklar - Piknik alanları, kameriyeler - Çatılar - Malzeme kabul girişleri, rampalar - Bina duvar kenarları - Tesisat giriş noktaları - Kanal sistemleri       Protek teknisyenleri hastanelerde ve sağlık birimlerinde çalışırlarken aşağıda sıralanan önlemlerin uygulanacağını taahhüt ederler. Odada hasta varken kesinlikle pestisit kullanılmaz. Hasta olmasa dahi izin alınmadan bir odada uygulama yapılmaz. Kullanılacak pestisitin etiket bilgileri kullanım öncesi mutlaka tekrar okunur. Hastaneye giriş ve park ayrı bir yerde yapılır. Malzemeler taşınırken kalabalık asansörler yerine merdivenler kullanılır. Profesyonelce davranılır. Kesici ve delici olabilecek materyaller dikkatli kullanılır. Uyarı levhalarının ne anlama geldiği öğrenilir ve aykırı hareket edilmez. “Girilmez” yazılan yere girilmez. Eller sık sık yıkanır. Eldiven kullanılır ve uygulama şekli değiştikçe yenilenir. Steril alanlar kesinlikle kirletilmez.      Sonuç:      Sağlık kuruluşları pest kontrol şirketlerinin uzmanlıklarına ihtiyaç duyan ve gelişmekte olan önemli bir sektördür.      Ciddi bir eğitim ve profesyonellik gerektirir.