Kemirgen kontrolünde ilk yapılması gereken onların konut ve işyerlerinin içerisine girmesini engellemektir. “Yem istasyonları” adı verilen içerisine fare zehiri (rodentisit) konulan bu özel kutular çit boylarına ve bina dış duvarları boyunca yerleştirilerek kemirgenlere karşı ilk bariyeri oluştururlar.

    Binanın çevresini her türlü hava koşullarına dayanıklı yem istasyonları ile çevirmek gerekmektedir. İstasyon içerisindeki yemler tozdan, ıslanmadan ve diğer bulaşmalardan korunarak işlevlerini muhafaza ederler. Kilitli olmaları ise zehirleri üçüncü kişilerin ve evcil hayvanların müdahalesinden korur. Bunların başında ise çocuklar ile ev ve işyerlerimizde beslediğimiz kedi ve köpekler gelir. Bina çevresinde yem istasyonlarının yerleştirileceği duvar kenarlarının yaklaşık 1 metre genişlikte bitki örtüsünden arındırılmış olması, beton veya çakıltaşı ile kaplanması önerilir.

    Yem istasyonlarının birbirlerinden uzaklığı fare veya sıçanın yuvasından uzaklaşma mesafesiyle ilgilidir. Sıçanların yuvalarından uzaklaşma mesafesi yaklaşık olarak 30 metre olduğu için 15 -20 metrede bir istasyonlar aracılığı ile yemleme yapmak uygundur.

Kuşkusuz bu ölçüler geneldir ve popülasyona bağlı olarak daha sık yerleştirilmesi için bir engel yoktur. Benzer şekilde popğlasyon seyri izlenerek bazı yem istasyonlarının kaldırılması da mümkündür.

    Yukarıdaki ölçülere bakılmaksızın kemirgen giriş tehlikesi bulunan yerlerin yakınlarına veya risk görülen, çöp alanları gibi, yerlere daha fazla sayıda rodentisit içeren yem istasyonları kullanılabilir.

    Dış alanda mum blok şeklinde dizatn edilmiş rodentisitler dayanıklılıkları yanında dış etkileri en aza indirecek şekilde asılarak veya tel şişlere takılarak kullanıldıkları için tercih edilirler. Mum blok formülasyonların taşınmanın yaratacağı riskleri de azalttığı bilinmelidir. Yem istasyonları yemlerin bozulmalarını en aza indirecek dizayna da sahip olmalıdırlar.

    Yem istasyonları bulundukları yere sabitlenmelidir. Yem istasyonları altlarına bir zemin konularak zeminle temasları da kesilmiş olursa yemler daha uzun ömürlü olmaktadır.

    Yem istasyonları en geç ayda 1 kez kontrol edilmelidir. Yem tüketimleri ve aktiviteyi işaret eden diğer belirtilerin ışığında daha sık kontrollere geçilmelidir.

    Fazlalaşan yem tüketimleri aktivitenin devamlılığına ve yoğunluğuna işaret ederken, tüketimlerin azalması veya hiç olmaması ise popülasyon seviyesinin çok düştüğünü, hatta aktivitenin bittiğini de gösterebilir. Kuşkusuz yem istasyonlarındaki bu gözlemlerin çevredeki diğer gözlemlerle uyum içerisinde olması gereklidir. Eğer bu iki gözlem arasında farklılıklar var ise yem istasyonunun dizaynı, kullanılan yem formülasyon şekli, yemin aktif maddesi, yerleştirme noktalarının yeniden değerlendirilmesi ve en önemlisi popülasyonun tür tespitinin gözden geçirilmesi ve kaynağının bulunması gibi ek önlemler geliştirilmelidir.

Sık Karşılaşılan Sorular:

Bir yem istasyonu nerelere konmalıdır?
Kuşkusuz duvar kenarlarına ve giriş-çıkış delikleri duvara en yakın olacak şekilde. Fare dışkısı, fare tüyleri, kemirme izleri, özellikle geceleri aktiviteye işaret eden seslerin duyulduğu noktaları tespit ediniz ve kemirgen kontrol aparatlarını buralara yerleştiriniz.

Yemistasyonları nasıl çalışır?
Kemirgenlerin yeni nesnelere karşı duydukları çekingenlik (yem utangaçlığı) nedeniyle ilk bir-kaç gün yemlere yaklaşmayabilirler. Antikoagülan yemlerin öldürücü etkileri ise yine bir-kaç gün içerisinde görülmeye başlar. Kullanılan rodentisitlerde tüketimin görülmesi yem istasyonunun işlevini yerine getirdiği; yani yemi yiyen fare ya da sıçanların öleceği kabul edilir. Yemler tamamen tüketilmemişse, aynı yerde ve alışılan koşullarda bulunmaya devam eden yemler yenilenerek takviye edilmelidir. Böylece öldürücü doz alınması sağlanmış olur. Antikoagülan yemlerin yenir yenmez ölüme yol açmaması kemirgenlerin bu yemlerden kuşkulanmalarını; dolayısıyla tüketime son vermelerini engeller.

Bir istasyonda ne kadar yem kullanılmalıdır?
Kullanılan rodentisitin etiket bilgileri esas alınmalıdır. Tüm rodentisitler yasa ve yönetmelikler tarafından önerilmiş olmalı, resmi izin belgeleri bulunmalıdır. Tüketimleri anlamak ve kaydedebilmek için eşit miktarlarda yem koymak pratik bir yaklaşım olabilir.

Yemlere dokunmak tehlikli midir?
Fare yemlerine/zehirlerine kesilikle çıplak elle dokunulmaz.

Yemlere herhangi bir nedenle dokunulduğunda, hiçbir şey yiyip içmeden ellerimizi bol sabunlu suyla yıkamalıyız. Yem istasyonu kontrollerinde ve yem değişimlerinde görevli olanlar lastik eldiven kullanmalıdırlar.

Yerleşimde en uygun aralık ne kadardır?
Fareler için yaklaşık 5-10 metre; sıçanlar için ise yaklaşık 15-20 metre aralıklarla yem istasyonları yerleştirmek tavsiye edilmektedir.

Yem istasyonlarını evcil hayvanlarımızdan nasıl koruyabiliriz?
Profesyonel dizayn edilmiş, Bait-House gibi, yem istasyonları evcil hayvanlarınıza karşı yeterli korumayı sağlarlar. Yem kutularının kendi güvenlikleri yanında uygun şekilde bulundukları yerlere sabitlenmesi yer değiştirmelerini, devrilmelerini ortadan kaldıracağı için evcil hayvanların güvenliğinde önemli rol oynarlar. Her şeye rağmen, çevredeki evcil hayvan cinsleri ve sayıları dikkate alınarak kemirgen kontrol stratejisi gözden geçirilerek yem istasyonlarının sayısı azaltılabilir, istasyonlar ek koruyucu bariyerler içerisinde saklanabilir, tehlike teşkil eden formülasyonlar kullanılmayabilir. Her şart altında yem istasyonların içerisinde toksik yemler bulunduğu hatırlanarak kontroller titizlikle sürdürülmelidir. Sıralanan önlemleri aldıktan sonra evcil hayvanlara bir tehlike bulaştırmadan yem istasyonlarını kullanabilirsiniz.

Bir yem istasyonundaki fare zehirini yiyen kedi veya köpek ölür mü?
Ölüm riski evcil hayvanın cinsiyle, kaç kilo olduğıyla, ne kadar tükettiği ve hangi tip yem kullanıldığı ile ilgilidir.

Bir evcil hayvanın fare yemlerinden, az miktarda bile olsa, tükettiğini düşünüyorsanız vakit geçirmeden kutu üzerindeki etikette yer alması gereken “Zehir Danışma Merkezi” nin 114 numaralı ücretsiz telefonunu arayınız.
Konusunda uzman bir veterinerden yardım isteyiniz.

Köpek veya kedi zehirlenmiş br fareyi yerse zarar görür mü?
İkincil bir zehirlenme ile ölüm olasılığı bir üst maddede sıralanan koşullara bağlıdır.

Bu tür zehirlenmelerde ölümle karşılaşma pek seyrek olsa da vakit geçirmeden kutu üzerindeki etikette yer alması gereken “Zehir Danışma Merkezi” nin 114 numaralı ücretsiz telefonunu arayınız.

Köpeğiniz öldürücü dozu almasa da kemirgen aktivitesi bulunan bir sahada zehilenmiş fareleri yeme alışkanlığı kazanmış ise, zamanla kronik olarak zehirle beslendiği için ölümle karşılaşabilir. Zehir barındıran yem istasyonları kadar ölmüş fare ve sıçanların sahadan uzaklaştırılmasına ve güvenle imhasına özen gösterilmelidir. Aksi takdirde bu canlılarla beslenen doğal yaşama ait canlılar da zarar görebilirler.

Yem istasyonları fare yakalar mı?
Hayır. Yem istasyonları sadece kemirgenlerin yedikleri takdirde ölmesini sağlayan yemlerin kolay tüketilmesi ve güvenli muhafazasını sağlarlar. Kemirgenler sadece bu kutudan yem yerler ve saklandıkları yerlerine giderler.

İçerisine yaylı mekanik kapanlar veya yapışkan levhalar koymadığınız sürece yakalama işlevini yerine getirmezler.

Yem istasyonları içerisine yapışkan levha konulur mu?
Yapışkan levhalar başlı başına bir yakalama aracıdır. Dolayısıyla yemleme ile birlikte kullanılması uygun değildir. Bu tür kullanım şekli yem tüketimini olumsuz yönde etkiler.

Yapışkan levhaları zehir kullanmanın sakıncalı olduğu noktalarda, zehirsiz yemlerle bir ön-yemleme yaptıktan ve fareyi alıştırdıktan sonra, yakalama amaçlı olarak istasyon içinde kullanabilrsiniz.

Not: Yapışkan levhalar fare zehirinin kullanımının yasak ve sakıncalı olduğu alanlarda kullanılan canlı kapanlar içerisinde yaygın olarak kullanılırlar.